Skip Navigation LinksAna Sayfa > Duyurular

Mersin İli Mut İlçesi Yerköprü Şelalesi Tabiat Anıtı Jeolojik Etüt Raporu

Mart 19, 2015

ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI

VII. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ

MERSİN ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ

 

 

MERSİN İLİ MUT İLÇESİ YERKÖPRÜ ŞELALESİ TABİAT ANITI

(030-d-25-4-b,030-d-25-b-1-c ve 030-d-25-b-1-d)

PAFTALARI KAPSAMINDA YAKLAŞIK 3.44 HEKTAR ALANIN

1/1000 ÖLÇEKLİ İMAR PLANINA ESAS

JEOLOJİK ETÜT RAPORU

 

Sorumlu Jeoloji Mühendisin

Adı Soyadı: Mustafa Ulus

Oda Sicil No: 1232

TC. Kimlik No: 27403928656

 

 

ŞUBAT-2014

İÇİNDEKİLER

1. AMAÇ VE KAPSAM

2. İNCELEME ALANININ TANIMI VE ÇALIŞMA YÖNTEMLERİ

2.1. Mekansal Bilgiler ve Coğrafi Konum

2.2. İklim ve Bitki Örtüsü

2.3. Sosyo Ekonomik Bilgiler

3. İNCELEME ALANININ MEVCUT PLAN, YAPILAŞMA DURUMU VE DİĞER ÇALIŞMALAR

3.1. Tüm Ölçeklerde Mevcut Plan Durumu ve Yapılaşma

3.2. Mevcut Plana Esas Yerbilimsel Etütler Sakıncalı Alanlar, Afete Maruz Bölgeler

3.3. Taşkın Sahaları, Sit Alanları, Koruma Bölgeleri

3.4. Değişik Amaçlı Etütler ve Veriler

4. JEOMORFOLOJİ

5. JEOLOJİ

5.1. Genel Jeoloji

5.1.1. Stratigrafi

5.1.2. Yapısal Jeoloji

5.2. İnceleme Alanı Jeolojisi

6. ZEMİN VE KAYA TÜRLERİNİN ÖZELLİKLERİ

7. HİDROJEOLOJİK ÖZELLİKLER

7.1. Yer altı ve Yüzey Suları

7.2. İçme ve Kullanma Suyu

8. DOĞAL AFET TEHLİKELERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

8.1. Deprem Durumu

8.2. Kütle Hareketleri

8.2.1. Kaya Düşmesi

8.3. Su Baskını

8.4. Diğer Doğal Afet Tehlikeleri (Çökme-Tasman, Kastlaşma, Tsunami, Tıbbi Jeoloji)

9. İNCELEME ALANININ YERLEŞİME UYGUNLUK DEĞERLENDİRİLMESİ

9.1. Önlemli Alanlar -2.2 (ÖA-2.2); Önlem Alınabilecek Nitelikte Kaya Düşmesi Sorunlu Alanlar

9.2. Uygun Olmayan Alanlar- 2.2 (UOA-2.2) ; Kaya Düşmesi Riskli Alanlar

10. SONUÇ VE ÖNERİLER

11. FAYDANILAN KAYNAKLAR

12 . EKLER

1. AMAÇ VE KAPSAM

Bu rapor; Mersin ili, Mut ilçesi, Mut Yerköprü Şelalesi Tabiat Anıtı ve çevresini kapsayan 1/1000 ölçekli 030-d-25-b-4-b, 030-d-25-b-1-c ve 030-d-25-b-1-d paftalarda sınırları belirtilen yaklaşık 3,44 hektar alan için hazırlanan imar planına esas jeolojik etüt raporu ile inceleme alanının yerleşime uygunluk durumunun değerlendirilmesi amacıyla hazırlanmıştır.

 

Bu çalışmalar, Orman ve Su işleri Bakanlığı VII. Bölge Müdürlüğü, Mersin Şube Müdürlüğü tarafından yaptırılmıştır.

 

İnceleme alanında; günübirlik kullanım amaçlı, köprü, yürüyüş yolu, seyirlik terası, kırkahvesi, otopark ve günübirlik piknik alanları yapılması düşünülmektedir.

 

Bu rapor kapsamında; gerekli arazi gözlemleri sonucu jeolojik değerlendirmeler yapılmış inceleme alanının yerleşime uygunluk durumu belirlenmiştir.

 

 

2.İNCELEME ALANININ TANIMI VE ÇALIŞMA YÖNTEMLERİ

 

2.1. Mekansal Bilgiler ve Coğrafi Konum

İnceleme alanı; Mersin ili, Mut ilçesi Yerköprü Tabiat Anıtı 1/1000 ölçekli 030-d-25-b-4-b, 030-d-25-b-1-c ve 030-d-25-b-1-d paftaları içerisinde kalmakta olup yaklaşık 3.44 hektar büyüklüğündedir. İnceleme alanına ait yer bulduru haritası ve uydu görüntüsü aşağıda sunulmuştur.

 

 

Şekil 2.1- İnceleme alanının yer bulduru haritası

 

 

Şekil 2.2- İnceleme alanının uydu görüntüsü

İnceleme alanının pafta indeksi ve köşe noktaları aşağıda verilmiştir.

Şekil 2.3 İnceleme alanı pafta lejandı

 

 

 

 

Etüd yeri ve yakın çevresinin başlıca yükseltileri şunlardır. Ermenek Çayının sol sahili Karaburun sırtları ile temsil olunur. Sandıklı T(1130), sağ sahilde sivri T(1190,01) ve Sivri Dağ(1211) kotuna kadar yükseltiler bulunmaktadır. Kuzey-Batı ve Güney-Doğuya doğru yükseltiler artmakta, Güney ve Güney-Doğuya doğru 200 kotundan daha düşük yükseltiler kazanmıştır. Mut merkezden Güneyde, Çortak Köyüne doğru düz bir, topoğrafik yapı kazanmıştır.

Yapılması ön görülen köprü yeri, Ermenek Çayı üzerinde 200 kotunda bulunmaktadır. Mevcut ulaşım yolu Ermenek Çayının sol sahil yamacında, 280-300 kotunda, yeni yapılacak

tesisler kırkahvesi, seyir terası, otopark, köprü, günübirlik piknik alanı, mevcut ulaşım yolunun kenarında, yürüyüş yolu ise Ermenek Çayı üzerinde yapılacak köprüye bağlanan sağ ve sağ sahil yamacında ulaşımı sağlayan yoldur. Tesis yerleri, yol güzergahı ve köprü yeri harita üzerinde gösterilmiştir.

Mut; Mersin ilinin Kuzey-Batısında yer alan ilçesidir. İl merkezine mesafesi 170km.dir. Yerköprü Şelalesi Tabiat Anıtı, Mut ilçe merkezine 35km. mesafede, Mut Ermenek karayolunun 22.5km sinden sola sapan 10.5km. stabilize bir yol ile ulaşım sağlanmaktadır. İnceleme alanına kadar her mevsimde ulaşım imkanı bulunmaktadır.

 

2.2. İklim ve Bitki Örtüsü

Mersin ili Akdeniz ikliminin tipik özelliklerinin ve meteorolojik şartların tümüne sahiptir. İlin kıyılarında yazları sıcak ve kurak, kışları ılık ve yağışlı Akdeniz İklimi, iç kesimlerinde ve yükseklerde kara iklimi görülür.

Mersin İlinde yıllık sıcaklık ortalaması 18.7 dir. 50 yıllık gözlemlerde saptanan en yüksek sıcaklık 400C (21.06.1942) en düşük sıcaklık ise 6,60C(06,02,1950)dir. Yaz aylarının sıcaklığı arasında değişmekte olup, ortalama 25-330C sıcaklık220C dereceye yakındır. Bu özelliği ile Türkiye’nin en sıcak kesimidir.

Sahil kemsi ile sahilden 15-25km. iç kısımlarda ve yayla eteklerinde 100C varan düşük sıcaklık görülmektedir. Kış aylarında sıcaklık ortalaması 9-150C arasında değişir. Bazı yıllar sıcaklık 00C nin altına düşmektedir. Kar yağışı sahil kesim de görülmez. Ancak kış aylarında Torosların eteklerinde ve yayla kesimlerinde değişen miktarda kar yağışı ve örtüsü olmaktadır.

Deniz suyu sıcaklık ortalaması 20.80C dir. Yaz aylarında 25-280C arasında değişmektedir. Bu mevsimde kuvvetli rüzgarın olmaması nedeniyle dalga yüksekliği çok düşük olmakta, böylece uzun yaz ve son bahar aylarında denizden istifade edilebilmektedir.

Mersin’de güneybatıdan esen deniz ve Kara Meltemi, Nisan-Eylül ayları arasında altı aylık sürede, gündüzleri denizden karaya doğru, geceleri Toroslardan denize doğru esmekte ve sıcak yaz mevsiminde serinletici özellik taşımaktadır. Ortalama rüzgar hızı 2,2m/sn dir. Deniz ulaşımını etkileyen nitelikteki kuvvetli rüzgarlar az da olsa kış aylarında görülür.

Mersin İlinde uzun yıllar verilerine göre yıllık yağış toplam miktarı 593.7mmdir. En çok yağış Aralık ayında en az yağış ise Ağustos ayındadır. Uzun yıllar ölçümlerine göre yıllık kapalı günler, ortalama 45.2 gündür. Yılın büyük bölümünde hava açık ve az bulutlu geçmektedir. Mersin, yurdumuzun güneşleme süresi en fazla olan iller arasındadır. Günlük ortalama güneşleme süresi 7.4 saat olup yaz aylarında bu süre 8-10 saat arasında değişmekte dir. Nem ortalaması %72 olup bütün aylarda bir birine çok yakındır. Ortalama nem aylara göre %65-%75 arasında değişmektedir.

Mersin ili bitki örtüsü bakımından Akdeniz İklimine uyum sağlayan makidir. Defne, yabani zeytin, keçi boynuzu, mersin, zakkum, böğürtlen ve kuşburnudur. 100-1000m.arasında Meşe 100-1200mt. Arasında kızılçam,1500mt.çam.2000mt.yükseklikte ise sedir ve Ardıç ağaçları yer alır.

Mersin ili bitki örtüsü bakımından çok zengindir. Arazinin sadece %5 tarıma elverişli değildir. Geriye kalan arazinin %55’i Ormanlık ve Fundalıkla kaplıdır.%25’i ekili ve dikili alanlardır.%15 çayır ve meralarla kaplıdır. Ovalar tahıl ve diğer ürünleri yetiştiren tarlalarla, kıyı şeridi muz, turunçgiller ve sebze seracılığı, vadiler ise meyve ağaçları ile kaplıdır.

Son yıllarda teknolojik gelişmelere bağlı olarak erken üretimi sağlayan sulama sistemi ve seracılık yaygınlaşmaktadır.

 

2.3. Sosyo – Ekonomik Bilgiler

Kentsel Nüfus ve Sosyal Yapı

Mersin ilinin ekonomik potansiyeli ve coğrafi konumu sebebiyle nüfus yoğunluğu yüksektir. Özellikle Doğu ve Güney Anadoludan olmak üzere, yurdun her yöresinden yoğun göç almıştır. Bu durum ilin nüfus yoğunluğunu arttırdığı gibi; kentsel gelişmeyi olumsuz yönde etkilemiş, mahalli hizmet ve ihtiyaçları da arttırmıştır.

2009 Yılı adrese dayalı nüfus tespiti ile ulaşılan Mersin ili genel nüfus toplamı 1.640.888dir. Toplam 1640.888 olan nüfusun, 1270.62’si il(%77.43) şehir nüfusu, 370267’si (% 22.57)’si köy nüfusudur.

 

3.İNCELEME ALANININ MEVCUT PLAN, YAPILAŞMA DURUMU VE DİĞER ÇALIŞMALAR

3.1. Tüm Ölçeklerde Mevcut Plan Durumu ve Yapılaşma

İnceleme alanı 1/100 000 ölçekli Çevre Düzeni Planında günü birlik gezi alanı olarak belirlenmiştir. 1/5000 ölçekli Nazım İmar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı bulunmamaktadır.

Şekil 3.1-Yapılması düşünülen Otopark, Seyirlik alanı, Kır kahvesi, Ulaşım yolu, Köprü ve Yerköprü Şelalesi Yerleşim Alanı

 

3.2 Mevcut Plana Esas Yerbilimsel Etütler Sakıncalı Alanlar- Afete Maruz Bölgeler

İnceleme alanı ile ilgili, kurum ve kuruluşlardan imar planına esas jeolojik- jeoteknik rapor rapor hazırlanmamıştır.

İnceleme alanı içerisinde 25.12.2012 tarihinde oluşan kaya düşmesi ile ilgili Mersin İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü tarafından düzenlenen jeolojik raporlar mevcuttur. Söz konusu kaya düşmesi olayı ile ilgili düzenlenen raporda;

1- Yerköprü Şelalesini çevreleyen yamaçta meydana gelen kaya düşmesi olayı, etüt tarihi itibariyle aktif ve muhtemel olarak devam etmektedir.

2- Yerköprü Şelalesi Tabiat Anıtına inen yol üzerine yol üzerine düşen kaya parçası ve bloklarının temizlenmesi ve kaya düşmesi olayının gerçekleştiği yamaçta kaya ıslahı çalışmalarının yapılmasının, yamaç eğiminin yüksek olması, alanın dar olması, güvenlik önlemlerinin azami ölçüde alınması gerektiği ve yapılacak ıslah ve iyileştirme çalışmalarının ekonomik olmaması gibi faktörler nedeniyle ıslah çalışmalarının yapılması mümkün görülmemektedir. Islah ve koruma çalışmalarının yapılması gerekiyorsa, çalışmaların proje dahilinde ve azami güvenlik önlemlerinin alınması şartıyla yapılmalıdır.

3- Sözkonusu yamaçta jeolojik ve topoğrafik şartlar nedeniyle başlayan kaya düşmesi olayına gelişme olabileceği göz önüne alınarak, her ne amaç olursa olsun tabiat alanına (Yerköprü Şelalesi) gelecek ziyaretçilerin can ve mal güvenliği açısından, alana girmelerinin riskli olacağı, bunun için çevre halkının bilinçlendirilmesi, alana uyarıcı levhalar konulması vb. önlemlerin alınması gerekmektedir.

Denilmektedir.

İnceleme alanı ile ilgili alınmış Afete Maruz Bölge Kararı bulunmamaktadır.

 

3.3. Taşkın Sahaları, Sit Alanları, Koruma Bölgeleri

İnceleme alanı, 1. Derece Doğal Sit alanı kapsamındadır. İnceleme alanı için alınmış taşkın kararı ve koruma kararı bulunmamaktadır.

3.4. Değişik Amaçlı Etütler ve Veriler

İnceleme alanı ve yakın çevresinde Maden Teknik Arama Genel Müdürlüğünce (MTA) genel jeoloji ve maden arama çalışmaya dönük 1/25000-1/500000 ölçekli jeolojik harita ve raporlar hazırlanmıştır.

Adana DSİ 6. Bölge Müdürlüğünce Ermenek Çayı üzerinde Gezende Barajı yapılmış, tünelin geçtiği yer, inceleme alanımızın altında, sol sahil de yapılmıştır. Tünel güzergahı boyunca genel jeoloji ve temel etüt sondaj çalışmaları yapılmış, bölgenin ayrıntılı jeolojik yapısı hakkında raporlar ve projeler yapılmıştır.

Bölgede Mersin İl Özel İdaresi Genel sekreterliğince gölet, yer altı suyu, sulama tesisi, iskan ve ulaşım yolları ile ilgili çalışmalar yapılmıştır.

İnceleme alanı ve yakın çevresinde Mersin Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünce teknik elemanlarından Jeoloji mühendisi Kazım ÖNER tarafından yer köprü şelalesi hakkında 19.04.2013 tarihinde hazırlanmış olduğu jeolojik rapor bulunmaktadır.

 

4. JEOMORFOLOJİ

İnceleme alanı, Türkiyenin Coğrafi Bölgelerinden Akdeniz Bölgesi içerisinde yer almaktadır.

İnceleme alanı içerisinden gelen Ermenek Çayının sağ sahilinden Akdenize kadar uzanan doruk ile Ermenek Çayı ile Göksu Nehri arasında kalan sınırlar, Mut İlçesi Suçatı Köyü Doğuya doğru, morfolojik yükseklikler artmaktadır. Güney-Güney Batı istikametine doğru engebeli ve düz bir topoğrafik yapı kazanmaktadır.

Ermenek Çayının sağ sahili doruk noktasından, Gülnar ve Köseçobanlı Beldesine doğru topoğrafya, düz bir plato konumu kazanmıştır. Göksu nehrinin sol sahil tepelerinden itibaren, Mut-Sertavul Geçidi, Karaman İline doğru düz ve engebeli bir plato konumunu kazanmıştır.

Bölgede morfolojik yapı Ermenek Çayı ve Göksu Nehrinin her iki doruk sırtlarından Akdenize kadar tedricen yükseltileri azalan, morfolojik bir yapı kazanmıştır.

Bölgedeki topoğrafik yükselti Mut İlçesinde 200-250mt. Doruklarda ise 1550 kotuna kadar yükselmektedir.

Bölgedeki en büyük akarsuları, Karaman ili Hadim İlçesi sınırından doğan, Göksu Nehri ile Ermenek İlçesi sınırından geçen, Ermenek Çayı ve değişik kollardan oluşan başlıca akarsularını, meydana getirmektedir. Göksu Nehri ve Ermenek Çayı Mut İlçesi Suçatı Köyü sınırında birleşerek Göksu Nehri adını almakta ve Silifke İlçesi içerisinden geçerek Akdeniz’e boşalmaktadır.

İnceleme alanının eğim değerleri % 10- 100 arasında değişmektedir. Vadi yamaçlarında dik falezler yer almaktadır.

 

Şekil 4.1- İnceleme alanının 3D uydu görüntüsü

 

5. JEOLOJİ

5.1. GENEL JEOLOJİ

5.1.1. Stratigrafi

5.1.1.1. Yerköprü Formasyonu

Yerköprü formasyonu altta kırmızımsı renkli Kiltaşı-Konglomera, üstte doğru Kiltaşı –Kireçtaşı ardalanması şeklinde bulunmaktadır. kırmızımsı renkli, orta-kalın katmanlı konglümera ile başlar, kötü boylanmalı, yuvarlak değişik kireçtaşları çakıllarından oluşmaktadır. Konglümeranın matrisi,ince daneli kireçli kumtaşları oluşturur.

Kiltaşları; Kırmızı renkli, ince kalın katmanlı, şistlenmiş bir jeolojik yapı özelliğindedir.

Kiltaşı-Konglümera ardalanmasının üst kotlarına doğru, Kiltaşı-Kireçtaşı ardalanması şeklinde bulunmaktadır. Tabaka doğrultusu, Kuzey-Güney doğrultulu, eğimi 30 derece Batıya doğrudur.

İnceleme alanı ve yakın çevresindeki kalınlığı ortalama 250mt.dir.

Yerköprü Formasyonu üzerine, Karaburun Sırtı Formasyonu diskordanslı (uyumsuz) olarak gelmektedir. Bölgede Yerköprü Formasyonu altına hangi birimin geldiği tespiti yapılamamıştır. Bu nedenle bölgede temel kayayı Yerköprü Formasyonu oluşturmaktadır.

Birim Kırmızı kahverengiden, koyu sarı renge kadar değişen renklerde, Orta-Kalın katmanlı çakıltaşı (konglomera) ile başlar. Çakıltaşları genelde kötü boylamlı, yuvarlak, değişik kireçtaşı çakıllardan oluşur. Matriski, ince daneli Kireçli Kumtaşı oluşturur. Birimin üstüne kırmızımsı-grimsi-yeşilimsi renkli, ince-kalın katmanlı çamurtaşı, kiltaşı, silttaşı ile grimsi yeşilimsi renkli ince katmanlı yuvarlak, kötü boylanmalı, değişik kireçtaşı çakılları ile ardalanan kireçtaşı çakılları ile ardalanan kireçli kumtaşları gelir. Çamurtaşı ve silttaşlarında jipsler, kireçli kumtaşlarında ise bitki parçaları ve lamellibranş fosilleri bulunur. Birimin üst düzeyleri, siyahımsı, grimsi renkli,kalın katmanlı dolomitik kireçtaşlarından oluşur denmektedir.(M.T.A Teknik Elemanlarca)

Yerköprü Formasyonunun tabanı net olarak izlenmediği için, alt dokunak ilişkisi belirgin değildir.

Üst dokanağı; Üzerine jura- alt kretase yaşlı Karaburun Sırtı Formasyonu diskordanslı olarak gelmektedir. Birimin kalınlığı 150-200mt. Ye kadar değişmektedir. Ermenek Çayının Açtığı Vadide Yerköprü (Su Tüneli) Mevkiden başlayacak Vadinin her iki yakası boyunca Kargılık Dere, Kamışlı Dere, Domuz Gediği Mahallesi Güneyi ve Akdökük Mevkii dolayında yayılımı izlenebilmektedir.

5.1.1.2. Karaburunsırtı Formasyonu

İnceleme alanı yakın civarında, Karaburun sırtlarında en iyi şekilde temsil edildiğinden, Karaburun Sırtı Formasyonu olarak adlandırılmıştır.

Formasyon alt ve üst olmak üzere iki birim olarak incelenmiştir. Birim grinin en açık tonundan, siyaha kadar renk değişiklikleri gösterir. Alttaki birim siyahımsı renkli, pürüzlü yüzeyli, iri kristalli, ince, orta, kalın tabakalı, tabaka doğrultusu, Kuzey-Güney doğrultulu batıya doğru eğimlidir.

Bölgenin tektonik yapısına bağlı olarak yer yer kıvrılmış ve kırılmış olup, tabakanın eğimi 30-60 derece batıya eğimlidir.

Birimin alt kesmi, Sakaroyidal dokulu, iri kristalli yer yer dolomitik kireçtaşı ara seviyeli dolomitlerden oluşmaktadır.

Birimin üst seviyeleri ise açık gri kahverengi renkli, ince kristalli, sert yapılı, orta, kalın ve yer yer Masif yapılı, çatlakları spari kalsit dolguludur.

Karaburun Sırtı Formasyonu inceleme alanının Kuzeyi, Batısı ve Güney-Batısında en yüksek tepeleri ve yarları oluşturan topoğrafik bir yapıya sahiptir.

Birim, grinin en açık tonundan siyaha kadar renk değişiklikleri gösterir. İnce,orta ve kalın katmanlıdır. Alt kesmi sakkoroid dokulu, iri kristalli yer yer dolomitlerden oluşur. Üst seviyelerinde açık gri, orta kalın düzgün katmanlı yer yer Oolitik, dolomitik, vaketaşlar bulunur. İnce kesitlerinde, genelde mitritik dokuludur. Çatlaklar spari kalsitle doldurulmuştur, yer yerde yine spari kalsitle doldurulmuş gözenek olanları bulunmaktadır. Dolomitik seviyelerin kesitlerinde ise dolomit kristalleri matrisi oluşturan minerallere göre iri olarak izlenmiştir.

Formasyonun tabanında Yerköprü Formasyonu ile açısal diskordans bulunmaktadır.

Karaburun Sırtı Formasyonu kalınlığı 800mt. Olarak hesaplanmıştır.

1994 Yılı M.T.A Genel Müdürlüğünce hazırlanan rapor Bölgede Mut-Silifke-Gülnar yöresi ile ilgili büyük bir alanı kapsamaktadır. İnceleme alanımız adı gecen rapor kapsamında bulunduğundan jeolojik benzerlikler göstermektedir.

5.1.1.3. Genç Örtü Çökelleri

Yaşlıdan gence doğru Oligosen yaşlı genelde beyaz,krem ve açık yeşil renkli kumlu marnlardan oluşan Çavuşlar formasyonu, üzerine çok yaygın çapraz katmanlanmalı, yeşil renkli, tüfit, kırmızı renkli çört, radyolarid ve az olarak kireçtaşlarından oluşan kumtaşlarından oluşan Derinçay Formasyonu,üzerine genelde marınlardan oluşan Fakırca Üyesi, üzerine miyosen yaşlı kireçtaşı,kumtaşı, çakıltaşı ve marn ardalanması olan Üzümvermez Formasyonu, diskordanslı olarak gelmektedir.

Üzerine ince –orta-kalın katmanlı, sarımsı- beyaz, açık krem, grimsi-beyaz, beyazımsı,açık- pembe, pembemsi-sarı renkli kireçtaşları Adras Formasyonu olarak uyumsuz olarak gelmektedir.

Kireçtaşı Üyesi Adras Formasyonları ile geçiş seviyelerinde izlenir. Adras Formasyonu üzerine ince katmanlı, yeşilimsi-gri, sarımsı-beyaz, kirli- beyaz renkli marnlar killi kireçtaşları ardalanmalı olarak senir formasyonu olarak gelmektedir.

Senir Formasyonu üzerine diskordanslı olarak, orta-kalın katmanlı,kötü boyanmış,iyi yuvarlaklaşmış çakıllardan oluşan konglümera gelmektedir. Üzerine ise uyumsuz olarak alüvyon ile en üstte ise travertenler gelmektedir.

5.1.1.4 Traverten

Bölgede genel olarak, bölgenin tektonik yapısına bağlı olarak Fayzonları ve sıcak su kaynaklarının bulunduğu kireçtaşlarının, erimesi ve sular içerisinden eriyen Karbonatların uygun yerlerde depolanması ve içerisindeki suları kaybetmesi ile oluşan karbonat çökelleridir. Bölgede Mut İlçesine bağlı Gravga Su kaynağı ve inceleme alanı içerisinde Yerköprü Şelalesinin bulunduğu alanlarda, inceleme imkanı bulunmaktadır.

5.1.1.5 Alüvyon

Genel olarak Göksu ve Ermenek Çayı Dere yatağı ve sağ ve sol sahil talveg düzlüklerinde farklı kalınlık ve genişliklerde çakıl, kum ve silt olarak çökelim göstermekte temelde bulunan formasyonlar üzerine diskordanslı olarak gelmektedir.

 

 

 

 

 

 

 



 



 

 

 

 

 

 

 

 

 

1994 Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü Jeoloji Etütleri dairesince hazırlanan

 

Mut-Silifke-Gülnar yöresinin jeolojisi raporundan alınmıştır.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

5.1.2. Yapısal Jeoloji

 

 

Bölgede yaşlıdan gence doğru, Paleozoyik-devoniyen yaşlı kırmızı renkli,tabakalı Kiltaşı-Konglümera, kiltaşı Kireçtaşı ardalanması üzerine Mesozoik yaşlı kireçtaşları diskordanslı olarak gelmektedir. Üzerine ise miyosen çökelleri uyumsuz olarak gelmektedir. En üste Alüvyon ve Travertenler diskordanslı olarak gelmektedir. Ayrıca temel kaya içerisinde bölgenin tektonik yapısına bağlı olarak Kuzey-Güney –Doğu-Batı doğrultulu kırık sistemleri gelişmiştir. Genç çökeller içerisinde aktif heyelanlar bulunmaktadır.

 

İnceleme alanı ve yakın çevresi yaşlıdan gence doğru, palezoik-devoniyon yaşlı, kil taşı- konglomera, kiltaşı-kireçtaşı ardalanması, mezozoik yaşlı tabakalı ve kıvrımlı siyah renkli dolamitik kireç taşı, mezozoik yaşlı masif kireç taşı, miyosen yaşlı kiltaşı-kum taşı, kuvaterner yaşlı konglomera (etek bireşi), aktüel Traverten ve yamaç molozu ile temsil olunur. Dokunakları diskordanslı (uyumzuz ) dur.

 

Bölgenin teknik yapısına bağlı olarak, mezozoik kireç taşları içerisinde, Ermenek çayı boyunca ve doğu-batı doğrultuda faylanmalar gelişmiştir. Ayrıca temel kayayı oluşturan kiltaşı- konglümera, kiltaşı-kireçtaşı ardalanması ve üzerine diskordanslı olarak gelen mezozoik birim dokunağı faylıdır.

 

Temel kayayı oluşturan palezoik- devoniyen yaşlı kırmızımsı renkli kiltaşı- konglomera kiltaşı-kireçtaşı ardalanması üzerine diskordanslı olarak gelen, mesozoyik yaşlı birimlere göre daha yumşak yapılıdır. Su ile temas eden yüzeyler yer yer killeşmiş olup yumuşak yapılıdır. Üzerine gelen doğu-batı doğrultulu ve kuzeye eğimli kireçtaşı kalınlığı bölgede ortalama 20-30mt. kalınlığındadır. Adı gecen kireç taşı tamamen geçirimli bir jeolojik yapıdadır. Üzerine ise gri kırmızımsı renkli, çok sert yapılı çatlaksız kalın ve masif yapılı kireçtaşları 300-800mt. kalınlığında temelde bulunan kiltaşı-konglümera ardalanması ve tabakalı kireçtaşı üzerine ağırlık oluşturmaktadır.

 

Temel kaya ve kireçtaşları, Ermenek çayı dere yatağında birleşmekte sağ ve sol sahile doğru temel kayayı oluşturan kiltaşı – konglümera, kiltaşı- kireçtaşı ardalanması üst kotlara doğru (tepelere) yükselmektedir. jeolojik yapısı kireç taşlarına göre daha yumuşaktır. Ayrıca bu nedenle masif kireç taşları ağırlık oluşturmaktadır. Kuzey-Güney doğrultuda gelişen çatlak sistemleri, Ermenek çayına doğru, tabakalı kireç taşlarının, tabaka düzlemleri boyunca kayarak, kaya düşmesi oluşturmaktadır.

 

Temel kayayı oluşturan, kiltaşı- konglomera, kiltaşı-kireçtaşı ardalanması, metemorfizma geçirerek, şisttik bir yapı kazanmıştır. Üzerine gelen tabakalı kireç taşları üzerine gelen masif kireç taşlarının dokunağı, dik ve geriye doğru (menbaya) boşaltmakta ve yar oluşturması ve tabaka doğrultusu boyunca, Ermenek Çayına doğru kayarak, kaya düşmesi olduğu halde dokunak boyunca tabakalı kireçtaşı, içinde kaya düşmesi olmadığından yapısını korumuş bu nedenle kaya düşmesi olanının önünde, bir yükselti oluşturarak, bariyer oluşturmuştur. Genel olarak kaya düşmesi gri pembemsi renkli, kireç taşı içerisinde olmaktadır. Dokunak boyuca tabakalı kireç taşları, Ermenek çayına doğru bir yan dere konumunu almış, bu nedenle düşen kaya, yan dere yatağından Ermenek çayına doğru yuvarlanarak depolanmaktadır.

 

Sol sahil dokunakta, kaya düşmesi neticesinde oluşan ve Ermenek çayına kadar uzanan, yan dere 20mt. genişlikte, yer yer 8-10mt. derinlikte oluşmuş ve kendini koruyan ve tepeye kadar uzanan tabakalı kireç taşları bir bariyer oluşturmuştur. Küçük çaplı kaya düşmesi, inceleme alanı tesis yapılan yere gelmeden, dokunak boyunca, taşınarak Ermenek çayına kadar ulaşmaktadır. Adı geçen kaya düşmesi neticesinde oluşan, yan dere konumuzu olumlu yönde etkilemektedir.

 

İnceleme alanında yer yer temel kayanın topoğrafik yapısına bağlı olarak, farklı kalınlık ve genişliklerde depolanan yamaç molozları, kaya düşmesi neticesinde oluştuğundan, değişik çaplarda serbest çakıllardan oluşmakta ve tamamen geçirimli bir jeolojik yapıya sahiptir. Yamaç molozu içerisinde yer altı suyu bulunmamaktadır.

 

 

 

5.2. İnceleme alanı jeolojisi

 

 

İnceleme alanının jeolojisini Yerköprü Formasyonuna ait birimler, Karaburunsırtı Formasyonuna ait birimler, travertenler, yamaç molozu birimleri oluşturmaktadır.

 

Yerköprü formasyonu altta kırmızımsı renkli Kiltaşı-Konglomera, üstte doğru Kiltaşı –Kireçtaşı ardalanması şeklinde bulunmaktadır. kırmızımsı renkli, orta-kalın katmanlı konglomera ile başlar, kötü boylanmalı, yuvarlak değişik kireçtaşları çakıllarından oluşmaktadır. Konglomeranın matrisi, ince daneli kireçli kumtaşları oluşturur.

 

Kiltaşları; Kırmızı renkli, ince kalın katmanlı, şistlenmiş bir jeolojik yapı özelliğindedir.

 

Kiltaşı-Konglümera ardalanmasının üst kotlarına doğru, Kiltaşı-Kireçtaşı ardalanması şeklinde bulunmaktadır. Tabaka doğrultusu, Kuzey-Güney doğrultulu, eğimi 30 derece Batıya doğrudur.

 

İnceleme alanı ve yakın çevresindeki kalınlığı ortalama 250mt.dir.

 

Üzerine jura- alt kretase yaşlı Karaburun Sırtı Formasyonu diskordanslı olarak gelmektedir. Birimin kalınlığı 150-200mt. Ye kadar değişmektedir. Ermenek Çayının Açtığı Vadide Yerköprü (Su Tüneli) Mevkiden başlayacak Vadinin her iki yakası boyunca yayılımı izlenebilmektedir.

 

Karaburunsırtı Formasyonu Pembemsi renkli, kiltaşı- konglomera kiltaşı- kireçtaşı ardalanması şeklinde gözlenmektedir. kiltaşları 0,30-1mt., konglomera 0,50-2mt. tabaka kalınlığında, kil taşları, yüzeysel olarak yer yer yumuşak yapılı yapısını korumuş, derine doğru orta sert yapılıdır. Konglomeralar ise içerisinde dane birleşeni yuvarlak kireç taşı çakılları ihtiva eden kötü boylanmalı sert yapılı, dane çapları 1-5cm. arasında değişmektedir. Tabakalar arası geçişlidir.

 

Ermenek çayı dere talveği, sağ ve sol sahil yamacında yüzlek vermekte, tabakalar Ermenek çayı membaya doğru, ortalama 20-30 derece eğimli olup, doğu batı doğrultuludur. Dere yatağında düz, sağ ve sol sahil yamaçlarına doğru yüzeyleri düz ve az engebelidir. Çayın aşındırmasından dolayı yamaç eğimleri ortalama 60 derece topoğrafik yapıya sahiptir. Üzerine jura kretase yaşlı siyah renkli, ince, orta,kalın tabakalı kireç taşları uyumsuz (diskordanslı) olarak gelmektedir.

 

 

 

 

 

KİLTAŞI KONGLOMERA

 

 

Karaburun Sırtı Formasyonuna ait Dolamitik Kireçtaşları siyahımsı renkli, sert yapılı, tabaka doğrultusu doğu-batı doğrultulu tabaka kalınlığı 050-1mt. ince, orta, kalın tabakalı 40-50 derece membaya eğimlidir. Bölgedeki kalınlığı Ortalama 20-50mt. arasında bulunmaktadır. Üzerine gri beyazımsı, kırmızımsı renkli masif veya kalın tabakalı reklistalize olmuş yer yer dolamitik kireç taşı ihtiva eden ve temel kaya üzerine diskordanslı (uyumsuz) olarak gelmektedir.

 

 

 

Foto: Dolomitik kireçtaşları

 

Karaburun Sırtı Formasyonuna ait Kireçtaşı birimi Gri – kahverengi renkli, sert yapılı, reklistalize olmuş mermerler, masif yapılı veya kalın tabakalı olup. Temelde bulunan dolamatik kireçtaşı üzerine açısal uyumsuz olarak gelmektedir.

 

En üste bulunan kalın ve masif yapılı kireç taşı, altta bulunan kireç taşı üzerine ağırlık oluşturmakta ve kalınlığı az olduğundan, temelde de yumuşak ve orta sert yapılı kil taşı- konglümera kiltaşı- kireçtaşı ardalanması, yükü kaldıramadığından, vadiye doğru dolamitli kireçtaşı bloğu zaman zaman kırılarak (Kuzey-Güney doğrultusunda) Ermenek çayına doğru, tabaka düzlemi boyunca, kayarak düşmektedir.

 

 

 

 

 

 

Mesozoyik yaşlı kalın ve masif yapılı griden siyaha kadar renk tonuna sahip çatlaklar içerisinde kalsit dolgulu, az çatlaklı temelde bulunan ince, orta, kalın kireçtaşları üzerine açısal uyumsuzluk gösteren kireçtaşı.

 

Travertenler temelde bulunan geçirimsiz Kiltaşı- Konglümera Kiltaşı-Kireçtaşı ardalanması ile üzerine gelen dolamatik kireçtaşı tabakalı ve kıvrımlı kireç taşları ile en üstte bulunan masif kireç taşlarının Ermenek çayı dere yatağında birleştiği yerde, dere yatağının sağ sahil yamacında 520845D-4043382K koordinatları arsında 220 kotunda, ortalama Q= 550lt/sn akış gösteren kaynak, üste bulunan masif görünümlü kireç taşının erime boşluğundan akış göstermektedir.

 

Yamaç molozu birimi Ermenek çayı dere yatağının sol sahil yamacında, düz ve az engebeli olan ve mevcut yol güzergahı boyunca yaptığımız jeofizik ölçüm neticesinde inceleme alanının girişinde ve kaya düşmesinin bulunduğu yol güzergahında temel kayayı oluşturan paleozoik –devoniyon yaşı kırmızımsı pembemsi kil taşı- konglomera kiltaşı-kireçtaşı ardalanması yüzlek vermekte üzerine yamaç molozu, diskordanslı olarak gelmektedir.

 

 

 

 

 

Foto. Yamaç molozundan görünüm

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

6. ZEMİN VE KAYA TÜRLERİNİN ÖZELLİKLERİ

 

 

İnceleme alanının jeolojisini Yerköprü Formasyonuna ait birimler, Karaburunsırtı Formasyonuna ait birimler, travertenler, yamaç molozu birimleri oluşturmaktadır.

 

Karaburunsırtı Formasyonu Pembemsi renkli, kiltaşı- konglomera kiltaşı- kireçtaşı ardalanması şeklinde gözlenmektedir.

 

Yer köprü Formasyonuna ait kumtaşı kireçtaşı birimi oldukça kırıklı çatlaklı bir yapıya sahiptir.

 

Travertenler temelde bulunan geçirimsiz Kiltaşı- Konglomera Kiltaşı-Kireçtaşı ardalanması ile üzerine gelen dolamatik kireçtaşı tabakalı ve kıvrımlı kireç taşları ile en üstte bulunan masif kireç taşlarının Ermenek Çayı dere yatağında birleştiği yerde, gözlenmektedir. Travertenler içerisinde doğal olarak oluşmuş karstik boşluk su kanalı görevini yapmaktadır.

 

Yamaç molozu birimi Ermenek çayı dere yatağının sol sahil yamacında, düz ve az engebeli olan ve mevcut yol güzergahı boyunca yer almaktadır. Tutturulmamış malzeme içerisinde kireçtaşı bloklarından oluşmaktadır.

 

Kaya birimlerin dayanım özellikleri incelendiğinde çok düşük kaliteliden yüksek kaliteliye kadar kayaç sınıfına girmektedir. Kireçtaşı ve kumtaşı birimi kırıklı çatlaklı bir yapıya sahip olduklarından falezlerde kaya blokları düşme riskine sahiptirler.

 

Yamaç molozu biriminin olduğu alanlar eğimin azaldığı alanlardır. Taşıma gücü problemi beklenmemektedir.

 

 

 

7. HİDROJEOLOJİK ÖZELLİKLER

 

 

7.1.Yeraltısuyu ve Yüzey Suları

 

İnceleme alanında sondaj çalışması yapılmadığından yer altı suyu belirlenememiştir. Yapılan gözlemlerde yamaç molozu birimi içerisinde su çıkışlarına rastlanılmamıştır. İnceleme alanından Ermenek çayı geçmektedir.

 

7.2.İçme ve Kullanma Suyu

 

İnceleme alanı ve yakın çevresinde bölgenin içme ve kullanım suyu ihtiyacı için su arama çalışmaları yapılarak sağlanacaktır.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

8.DOĞAL AFET TEHLİKELERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

 

8.1 Deprem Durumu

 

İnceleme alanı Türkiye Deprem Bölgeleri Haritasında 5. Derece deprem bölgesinde yer almaktadır.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Şekil 11.1- Mersin ili deprem Bölgeleri Haritası

 

 

 

İnceleme alanının yer aldığı Toros kuşağı palezoyik boyunca Gondwana kıtasının K’indeki platformun bir bölümüne denk gelmekteydi. Alt tirias sonlarında ve daha ziyade orta triyas’ta başlayan, riftleşme ve açılma evrelerinden sonra, üst kretase de kaplanma evresinin başlamasıyla devam eden süreç, Eosen sonundaki son hareketlerle, bölge ana tektonik yapısını kazanmıştır.

 

Göksu otoktonu kombriyen’den orta eosene kadar çökel istiflerini kapsamaktadır. Orta- üst Devoniyen ile lütesiyen aralığındaki çökeller ve ofiolitli karışılıktan oluşan Dedeler Napı, Göksu otoktonu üzerine K’den bindirmiştir. Dedeler Napı olarak adlandırılan bu bindirme daha KB’ya doğru Hadim Napı olarak bilinir. Göksu otoktonu içindeki bu parçalanmanın sonucu olarak, Aşağı Göksu vadisi içinde üst dilimlere denk gelen iki ayrı dilim saptanmıştır.

 

Aşağı Göksu tektonik penceresi K’inde Dedeler Napı üzerinde, bindirmeli ilişkiye ofiolitli karışık bulunmaktadır. Bu yüzeylenmeler K’inde miyosen örtü altında, Ermenek çayı boyunca, Ermenek çayı bölgesi adı altında incelenen istif yüzeyler.

 

Tersiyer formasyonlarında izlenen KKB-GGD ve KB-GB yönlü çekim kuvvetleri etkisiyle oluşan normal faylar görülmektedir.

 

Mut ilçesi civarında bu yönlere ilave olarak KD-GB yönlü kırık sistemleri yer almaktadır. Daha G’de BKB-DGD sisteminde izlenir.

 

Bütün bu sistemler, miyosenin Adras ve senir formasyonlarının içinde yer yer yoğun olrak görülür. Gezende yöresinde Karaburun sırtı formasyonu ve Ermenek olistostromları’nı etkiliyen KB-GD yönlü birincil kırıklar ve KD-GB yönlü ikinci kırıklar vardır. Tüm bu faylar çekim etkisi ile oluşmuş normal faylardır.

 

 

 

8.2. Kütle Hareketleri

 

8.2.1. Kaya Düşmesi:

 

İnceleme alanı Ermenek Çayının yer aldığı vadi yamaçlarında topoğrafik eğimin oldukça yüksek olduğu hatta yeryer dik falezlerin oluştuğu morfolojiye sahiptir. Dik falezlerin oluştuğu kireçtaşı birimi oldukça kırıklı çatlaklı bir yapıya sahiptir. Falezlerde ana kayadan ayrılarak düşme riskine sahip kaya blokları bulunmaktadır. Bu alanlarda 25. 12. 2012 tarihinde kaya düşmesi olayının gelişmesi sonucu Yerköprü şelalesine giden yürüyüş yolu kapanmış durumdadır. Yine Ermenek Çayının güney yamacı boyunca dik yamaçlarda anakayadan ayrılan ve yamaçlarda asılı halde bulunan kaya blokları düşme riskine sahiptir.

 

 

Foto : Kaya Düşmesi olayından görünüm

 

 

8.3. Su Baskını

 

İnceleme alanı içerisinden devamlı akış gösteren Ermenek Çayı geçmektedir. İnceleme alanının batısında yer alan Gezende Barajının kapaklarının açılması halinde Ermenek Çayının debisi yükselmektedir. Planlama öncesi inceleme alanından geçen tüm dereler için taşkın riski ve yamaç sellenmesi açısında DSİ görüşü alınmalı ve bu görüş doğrultusunda planlamaya gidilmelidir.

 

 

 

 

 

8.3. Diğer Doğal Afet Tehlikeleri (Çökme-Tasman, Kastlaşma, Tsunami, Tıbbi Jeoloji)

 

Temel kayayı oluşturan Kiltaşı-Konglomera ardalanması ve Mesozoik Kireçtaşı dokunağı ile Treverten dokunağından büyük çaplı erime boşluğu doğal tünel bulunmaktadır. Ermenek Çayı, doğal tünel içerisinden akmaktadır.

 

Zemin ve temel etüt çalışmalarında karstik boşluklara yönelik ayrıntılı çalışmalar yapılmalıdır.

 

9- İNCELEME ALANININ YERLEŞİME UYGUNLUK DEĞERLENDİRMESİ

 

 

İnceleme alanının jeolojisini Yerköprü Formasyonuna ait birimler, Karaburunsırtı Formasyonuna ait birimler, travertenler, yamaç molozu birimleri oluşturmaktadır.

 

Eğim değerleri % 01-100 arasında yer almakta olup yeryer topografyanın dikleştiği ve falezlerin varlığı gözlenmektedir.

 

Karaburunsırtı Formasyonu Pembemsi renkli, kiltaşı- konglomera kiltaşı- kireçtaşı ardalanması şeklinde gözlenmektedir. Bölgenin temel kayası niteliğindedir.

 

Yerköprü formasyonu altta kırmızımsı renkli Kiltaşı-Konglümera, üstte doğru Kiltaşı –Kireçtaşı ardalanması şeklinde bulunmaktadır. kırmızımsı renkli,orta-kalın katmanlı konglomera ile başlar, kötü boylanmalı, yuvarlak değişik kireçtaşları çakıllarından oluşmaktadır. üst kesimlerdeki kireçtaşı birimi çok kırıklı çatlaklı bir yapıya sahiptir.

 

İnceleme alanı içerisinde 25.12.2012 tarihinde Ermenek Çayının sol sahil yamacında Yerköprü Şelalesinin kenarında üst kotlarda bulunan Mesozoyik yaşlı kireçtaşı içinde kaya düşmesi afeti oluşmuştur. Kireçtaşı bloğu parçalanarak Ermenek Çayına kadar değişik büyüklüklerde düşen kaya blokları yamaçta depolanarak şelaleye ulaşımı sağlayan mevcut yolu kapatarak kullanılmaz hale getirmiştir.

 

Ermenek Çayı vadisi boyunca eğimin çok fazla olduğu alanlarda üst kotlarda anakayadan ayrılmış düşme riskine sahip kaya blokları yer almaktadır. Bu alanlarda düşme Riskine sahip kaya bloklarının ıslah edilmesi mümkün görülmemektedir.

 

İnceleme alanının kuzey kısmında eğimin nispeten azaldığı kısımlarda yamaç molozu birimi yer almaktadır. Kalınlığı 5-10mt. arasında bulunan yüzeyden derine doğru 0.00-0.50mt. arası Killi-Çakıl 0,50-10mt. arası serbest, değişik çapta çaplarda genel olarak köşeli kireçtaşı ve bloklarından oluşmaktadır. Yamaç molozu içerisinde yeraltı suyu bulunmaktadır. Bu alanlarda taşıma gücü sorunları beklenmemektedir. Ancak inceleme alanı dışında eğimin arttığı ve kotun yükseldiği alanlarda gelişecek kaya düşmesi olayının bu alanları etkileyebileceği kanaatine varılmıştır.

 

İnceleme alanında yapılan arazi gözlemleri sonucu inceleme alanı yerleşime uygunluk açısından 2 kategoride değerlendirilmiştir.

 

- Önlemli Alanlar -2.2 (ÖA-2.2) : Önlem Alınabilecek Nitelikte Kaya Düşmesi Sorunlu Alanlar

 

- Uygun Olmayan Alanlar-2.2 (UOA-2.2) : Kaya Düşmesi Riskli Alanlar

 

Önlemli Alanlar-2.2 (ÖA-2.2) : Önlem Alınabilecek Nitelikte Kaya Düşmesi Sorunlu Alanlar

 

Bu alanlar inceleme alanının doğu girişinden itibaren yol girişinin kuzey kısmında yer alan jeolojisini yamaç molozu birimlerinin oluşturduğu kesimlerdir, Topografik eğim bu alanlarda inceleme alanının geneline nispetle azdır. Bu alanlarda heyelan, akma vb. kütle hareketleri gözlenmemiştir. Ancak, inceleme alanının dışında kuzey kesimlerde eğimin arttığı bu alanlardan düşme ve kopma riskine sahip kaya bloklarının yuvarlanarak bu alanları etkileyeceği kanaatine varılmıştır. Bu alanlarda kaya düşmesi riskini ortadan kaldıracak mühendislik önlemleri alınabileceği kanaatine varıldığından bu alanlar yerleşime uygunluk açısından Önlem Alınabilecek Nitelikte Kaya Düşmesi Sorunlu Alanlar olarak değerlendirilmiş ve rapor eki yerleşime uygunluk haritalarında “ ÖA-2.2” simgesiyle gösterilmiştir.

 

Bu alanlarda;

 

- İnceleme alanı dışından yuvarlanarak gelebilecek kaya bloklarına karşı gerekli mühendislik önlemleri alınmalıdır. Alınacak önlemin türü, boyutu, niteliği zemin ve temel etüt çalışmalarında belirlenmelidir.

 

- Proje kapsamında yapılaşmaya gidilmesi halinde temel tipi, temel derinliği yapı yüklerinin taşıttırılacağı seviyelerin mühendislik parametreleri ve stabiliteye yönelik çalışmalar zemin ve temel etüt çalışmalarında belirlenmelidir.

 

Uygun Olmayan Alanlar-2.2 (UOA-2.2) : Kaya Düşmesi Riskli Alanlar

 

İnceleme alanında Ermenek Çayının geçtiği vadinin yamaçlarının oluştuğu alanlardır. Bu alanlarda topografik eğim oldukça fazladır. Bu alanların dışında yer alan ve yüksek kotlarda ana kayadan koparak düşme riskine sahip kaya blokları yer almaktadır. Hatta inceleme alanının batı kısmındaki falezlerde kaya düşmesi olayı gelişmiş ve inceleme alnına kadar kaya blokları gelerek ulaşım yolunu kapatmıştır. Bu alanlarda kaya düşmesi riskine karşı öenlem alınamayacağı kanaatine varılmıştır. Bu alanlar yerleşime uygunluk açısından Uygun Olmayan Alanlar-2.2: Kaya Düşmesi Riskli Alanlar olarak değerlendirilmiş ve rapor eki yereleşime uygunluk haritalarında “UOA-2.2” simgesiyle gösterilmiştir.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

10. SONUÇ VE ÖNERİLER

 

 

1- Bu rapor; Mersin ili, Mut ilçesi, Mut Yerköprü Şelalesi Tabiat Anıtı ve çevresini kapsayan 1/1000 ölçekli 030-d-25-b-4-b, 030-d-25-b-1-c ve 030-d-25-b-1-d paftalarda sınırları belirtilen yaklaşık 3,44 hektar alan için hazırlanan imar planına esas jeolojik etüt raporu ile inceleme alanının yerleşime uygunluk durumunun değerlendirilmesi amacıyla hazırlanmıştır.

 

İnceleme alanında; günübirlik kullanım amaçlı, köprü, yürüyüş yolu, seyirlik terası, kırkahvesi, otopark ve günübirlik piknik alanları yapılması düşünülmektedir.

 

2- İnceleme alanı Çevre Düzeni Planında günü birlik gezi alanı olarak belirlenmiştir. Nazım İmar planı ve uygulama imar planı bulunmamaktadır.

 

3- İnceleme alanı, 1. Derece Doğal Sit alanı kapsamındadır.

 

4- İnceleme alanını eğimi %10-100 arasında değişmekte olup oldukça eğimli bir morfoloji sunmaktadır.

 

5- İnceleme alanının jeolojisini Yerköprü Formasyonuna ait birimler, Karaburunsırtı Formasyonuna ait birimler, travertenler, yamaç molozu birimleri oluşturmaktadır.

 

6- Kaya birimlerin dayanım özellikleri incelendiğinde çok düşük kaliteliden yüksek kaliteliye kadar kayaç sınıfına girmektedir. Kireçtaşı ve kumtaşı birimi kırıklı çatlaklı bir yapıya sahip olduklarında falezlerde düşme riskine sahiptirler.

 

Yamaç molozu biriminin olduğu alanlar eğimin azaldığı alanlardır. Taşıma gücü problemi beklenmemektedir.

 

7- İnceleme alanında sondaj çalışması yapılmadığından yer altı suyu belirlenememiştir. Yapılan gözlemlerde yamaç molozu birimi içerisinde su çıkışlarına rastlanılmamıştır. İnceleme alanı içerisinden devamlı akış gösteren Ermenek Çayı geçmektedir. İnceleme alanının batısında yer alan Gezende Barajının kapaklarının açılması halinde Ermenek Çayının debisi yükselmektedir. Planlama öncesi inceleme alanından geçen tüm dereler için taşkın riski ve yamaç sellenmesi açısında DSİ görüşü alınmalı ve bu görüş doğrultusunda planlamaya gidilmelidir.

 

8- İnceleme alanı Türkiye Deprem Bölgeleri Haritasında 5. Derece deprem Bölgesi içerisinde kalmaktadır. “Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkındaki Yönetmelik” hükümlerine uyulmalıdır.

 

9- İnceleme alanı Ermenek Çayının yer aldığı vadi yamaçlarında topoğrafik eğimin oldukça yüksek olduğu hatta yeryer dik falezlerin oluştuğu morfolojiye sahiptir. Dik falezlerin oluştuğu kireçtaşı birimi oldukça kırıklı çatlaklı bir yapıya sahiptir. Falezlerde ana kayadan ayrılarak düşme riskine sahip kaya blokları bulunmaktadır. Yine Ermenek Çayının güney yamacı boyunca dik yamaçlarda anakayadan ayrılan ve yamaçlarda asılı halde bulunan kaya blokları düşme riskine sahiptir.

 

10- İnceleme alanında yapılan arazi gözlemleri sonucu inceleme alanı yerleşime uygunluk açısından 2 kategoride değerlendirilmiştir.

 

- Önlemli Alanlar -2.2 (ÖA-2.2) : Önlem Alınabilecek Nitelikte Kaya Düşmesi Sorunlu Alanlar

 

- Uygun Olmayan Alanlar-2.2 (UOA-2.2) : Kaya Düşmesi Riskli Alanlar

 

Önlemli Alanlar-2.2 (ÖA-2.2) : Önlem Alınabilecek Nitelikte Kaya Düşmesi Sorunlu Alanlar

 

Bu alanlar inceleme alanının doğu girişinden itibaren yol girişinin kuzey kısmında yer alan jeolojisini yamaç molozu birimlerinin oluşturduğu kesimlerdir, Topografik eğim bu alanlarda inceleme alanının geneline nispetle azdır. Bu alanlarda heyelan, akma vb. kütle hareketleri gözlenmemiştir. Ancak, inceleme alanının dışında kuzey kesimlerde eğimin arttığı bu alanlardan düşme ve kopma riskine sahip kaya bloklarının yuvarlanarak bu alanları etkileyeceği kanaatine varılmıştır. Bu alanlarda kaya düşmesi riskini ortadan kaldıracak mühendislik önlemleri alınabileceği kanaatine varıldığından bu alanlar yerleşime uygunluk açısından Önlem Alınabilecek Nitelikte Kaya Düşmesi Sorunlu Alanlar olarak değerlendirilmiş ve rapor eki yerleşime uygunluk haritalarında “ ÖA-2.2” simgesiyle gösterilmiştir. Bu alanlarda;

 

- İnceleme alanı dışından yuvarlanarak gelebilecek kaya bloklarına karşı gerekli mühendislik önlemleri alınmalıdır. Alınacak önlemin türü, boyutu, niteliği zemin ve temel etüt çalışmalarında belirlenmelidir.

 

- Proje kapsamında yapılaşmaya gidilmesi halinde temel tipi, temel derinliği yapı yüklerinin taşıttırılacağı seviyelerin mühendislik parametreleri ve stabiliteye yönelik çalışmalar zemin ve temel etüt çalışmalarında belirlenmelidir.

 

Uygun Olmayan Alanlar-2.2 (UOA-2.2) : Kaya Düşmesi Riskli Alanlar

 

İnceleme alanında Ermenek Çayının geçtiği vadinin yamaçlarının oluştuğu alanlardır. Bu alanlarda topografik eğim oldukça fazladır. Bu alanların dışında yer alan ve yüksek kotlarda ana kayadan koparak düşme riskine sahip kaya blokları yer almaktadır. Hatta inceleme alanının batı kısmındaki falezlerde kaya düşmesi olayı gelişmiş ve inceleme alnına kadar kaya blokları gelerek ulaşım yolunu kapatmıştır. Bu alanlarda kaya düşmesi riskine karşı öenlem alınamayacağı kanaatine varılmıştır. Bu alanlar yerleşime uygunluk açısından Uygun Olmayan Alanlar-2.2: Kaya Düşmesi Riskli Alanlar olarak değerlendirilmiş ve rapor eki yereleşime uygunluk haritalarında “UOA-2.2” simgesiyle gösterilmiştir.

 

11- İnceleme alanında yapılacak yapılar için “ Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkındaki Yönetmelik” Hükümlerine uyulmalıdır.

 

12- Bu rapor, imar palanına esas jeolojik ve jeoteknik etüd raporu olup, zemin etüd raporu yerine kullanılmaz.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

11. FAYDANILAN KAYNAKLAR

 

. MTA 1994 Mut-Silifke-Gülnar Yöresinin Jeolojisi (Ankara)

 

. Mut-Silifke-Gülnar Yöresi Jeolojisi Raporu

 

. D.S.İ 4. Bölge Müdürlüğü (Konya)

 

Gülnar Gezende Barajı Enerji Tüneli Jeoloji Kesit

 

. Mersin Valiliği İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü 2013

 

Yerköprü Şelalesi Tabiat Anıtının Bulunduğu Yerdeki Kaya Düşmesi ile İlgili Teknik Rapor(Mersin)

 

. C. Ali KARAKOÇ ve Rahmi KARA (2013)

 

. Mersin Valiliği İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğünce Yerköprü Şelalesi Tabiat Anıtının Bulunduğu Yerdeki Kaya Düşmesi ile İlgili Teknik Rapor (Mersin)

 

. Nevin FENER 2002 T.C. Milli Parklar ve Av Yaban Hayatı Genel Müdürlüğü Milli Parklar Dairesi Başkanlığının Hazırlamış Olduğu Mut Yerköprü Şelalesi Tabiat Anıtı Gelişme Planı (Ankara)

 

 

 

12. EKLER

 

12.1 1/1000 ÖLÇEKLİ TOPOĞRAFİK HARİTA

 

12.2 1/5000 ÖLÇEKLİ YERLEŞİME UYGUNLUK HARİTASI